|
|
 Εκτύπωση
 
Κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την εισαγωγή του ευρώ
Κοινοτικοί Κανονισμοί
Εθνική Νομοθεσία
Α. Κοινοτικό νομικό πλαίσιο για την εισαγωγή του ευρώ
(α) Συνθήκες
1. Συνθήκη Προσχώρησης:
Άρθρο 4: «Κάθε ένα από τα νέα κράτη μέλη συμμετέχει στην ΟΝΕ από την ημερομηνία προσχώρησης ως κράτος μέλος με παρέκκλιση κατά την έννοια του άρθρου 122 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας».
2. Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας:
Σύμφωνα με τη Συνθήκη, τα αναγκαία βήματα για την υιοθέτηση του ευρώ στα κράτη μέλη με παρέκκλιση είναι τα ακόλουθα:
· Έκθεση Σύγκλισης, άρθρο 122(2) της Συνθήκης – Τουλάχιστον μία φορά κάθε δύο χρόνια, ή όποτε το ζητήσει κράτος μέλος με παρέκκλιση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ») υποβάλλουν έκθεση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (το «Συμβούλιο») για την πρόοδο που έχουν επιτελέσει τα κράτη μέλη στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους για την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Οι δύο εκθέσεις υποβάλλονται στο Συμβούλιο παράλληλα.
Σύμφωνα με το άρθρο 121(1) της Συνθήκης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΚΤ υποβάλλουν στο Συμβούλιο έκθεση για την πρόοδο που έχουν επιτελέσει τα κράτη μέλη στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους για την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Οι εκθέσεις αυτές εξετάζουν, ιδίως, αν η εθνική νομοθεσία κάθε κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένου του καταστατικού της εθνικής κεντρικής τράπεζάς του, συμβιβάζεται με τα άρθρα 108 και 109 της παρούσας συνθήκης και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ (νομική σύγκλιση). Οι εκθέσεις εξετάζουν επίσης κατά πόσον έχει επιτευχθεί υψηλός βαθμός σταθερής σύγκλισης, με γνώμονα την πλήρωση των ακόλουθων κριτηρίων από κάθε κράτος μέλος:
- επίτευξη υψηλού βαθμού σταθερότητας τιμών∙
- σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών∙
- τήρηση των κανονικών περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από το μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος επί δύο τουλάχιστον χρόνια, χωρίς υποτίμηση έναντι του νομίσματος οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους∙
- διάρκεια της σύγκλισης που θα έχει επιτευχθεί από το κράτος μέλος και της συμμετοχής του στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος, αντανακλώμενη στα επίπεδα των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.
· Απόφαση για κατάργηση της παρέκκλισης, άρθρο 122(2) της Συνθήκης – Μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αφού συζητηθεί το θέμα στο Συμβούλιο, συνερχόμενο σε επίπεδο αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ποια κράτη μέλη με παρέκκλιση πληρούν, βάσει των κριτηρίων του άρθρου 121(1) της Συνθήκης, τις αναγκαίες προϋποθέσεις και καταργεί τις παρεκκλίσεις για τα συγκεκριμένα κράτη μέλη.
· Υιοθέτηση της αμετάκλητης συναλλαγματικής ισοτιμίας, άρθρο 123(5) της Συνθήκης – Αν αποφασιστεί η κατάργηση της παρέκκλισης, το Συμβούλιο, με ομόφωνη απόφαση των κρατών μελών χωρίς παρέκκλιση και του συγκεκριμένου κράτους μέλους, μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με την ΕΚΤ, θεσπίζει την ισοτιμία με την οποία το ευρώ αντικαθιστά το νόμισμα του συγκεκριμένου κράτους μέλους και αποφασίζει άλλα αναγκαία μέτρα.
Β. Κοινοτικοί Κανονισμοί
Το Συμβούλιο έχει υιοθετήσει τρεις πολύ σημαντικούς Κοινοτικούς Κανονισμούς, οι οποίοι ισχύουν αυτόματα σε κάθε κράτος μέλος, το οποίο υιοθετεί το ευρώ. Αυτοί είναι:
1. Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 1103/97 του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου, 1997, σχετικά με ορισμένες διατάξεις που αφορούν της εισαγωγή του ευρώ, όπως τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 2595/2000 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου, 2000.
2. Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 974/98 του Συμβουλίου της 3ης Μαίου, 1998, για την εισαγωγή του ευρώ, όπως τροποποιήθηκε από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 2596/2000 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου, 2000 και τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 2169/2005 του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου, 2005.
3. Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 2866/98 του Συμβουλίου της 31ης Δεκεμβρίου, 1998, σχετικά με τις τιμές μετατροπής του ευρώ και των νομισμάτων των κρατών μελών που υιοθετούν το ευρώ, όπως τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 1478/2000 του Συμβουλίου της 19ης Ιουνίου, 2000.
Ο πρώτος Κανονισμός, υπ’ αριθμό 1103/97, περιλαμβάνει πρόνοιες αναφορικά με:
 τη συνέχεια των συμβάσεων,
Η συνέχεια των συμβάσεων σημαίνει ότι η καθιέρωση του ευρώ δεν μεταβάλλει τους όρους των νομικών πράξεων (π.χ. σύμβασης), ούτε απαλλάσσει ούτε δικαιολογεί τη μη εκτέλεση των υποχρεώσεων δυνάμει νομικών πράξεων, ούτε παρέχει μονομερώς το δικαίωμα σε ένα συμβαλλόμενο να μεταβάλει ή να καταργήσει μια νομική πράξη. Αυτό εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν διαφορετική ρύθμιση.
 τους κανόνες μετατροπής και στρογγυλοποίησης.
Ο κανόνας που εισάγεται με τον Κανονισμό αυτό είναι ότι νομισματικά ποσά που πρόκειται να καταβληθούν ή να καταλογισθούν μετατρέπονται, εφαρμόζοντας την τιμή μετατροπής, και στρογγυλοποιούνται προς τα πάνω ή προς τα κάτω προς το πλησιέστερο cent. Αν, ως αποτέλεσμα από την εφαρμογή της τιμής μετατροπής, προκύπτει ακριβώς το μισό μιας μονάδας ή μιας υποδιαίρεσης, τότε το ποσό θα στρογγυλοποιείται προς τα πάνω.
Σημειώνεται ότι «τιμή μετατροπής» είναι η αμετάκλητα καθορισμένη συναλλαγματική ισοτιμία η οποία θα καθοριστεί από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με την οποία το ευρώ θα αντικαταστήσει τη λίρα.
Ο δεύτερος Κανονισμός, υπ’ αριθμό 974/98, για την εισαγωγή του ευρώ, μεταξύ άλλων:
 καθιερώνει το ευρώ ως το νόμισμα των συμμετεχόντων κρατών μελών,
 εισάγει την έννοια της «μεταβατικής περιόδου» και τη μέγιστη διάρκειά της,
 εισάγει την έννοια της «παράλληλης κυκλοφορίας» των δύο νομισμάτων σε φυσική μορφή (εθνικού νομίσματος και ευρώ) και τη μέγιστη διάρκειά της,
 προνοεί για την εισαγωγή τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ,
 προνοεί ότι αναφορές στο εθνικό νόμισμα σε υφιστάμενες εθνικές νομικές πράξεις (δηλ. σε νομοθεσίες, κανονιστικές διοικητικές πράξεις, συμβάσεις, διοικητικές πράξεις, δικαστικές αποφάσεις και μέσα πληρωμών εκτός από τραπεζογραμμάτια και κέρματα) θα θεωρούνται ως αναφορές στο ευρώ, σύμφωνα με την τιμή μετατροπής και τους κανόνες στρογγυλοποίησης που θεσπίζονται με τον Κανονισμό 1103/97.
Ο Κανονισμός αυτός έχει πρόσφατα τροποποιηθεί, αφού οι πρόνοιές του αφορούσαν την υιοθέτηση του ευρώ μόνο από τα πρώτα κράτη μέλη.
Ο τρίτος Κανονισμός, υπ’ αριθμό 2866/98, καθιέρωσε τις αμετάκλητες συναλλαγματικές ισοτιμίες (τιμές μετατροπής) μεταξύ του ευρώ και των εθνικών νομισμάτων των 11 πρώτων κρατών μελών της ΟΝΕ. Ο Κανονισμός τροποποιήθηκε το 2000 έτσι ώστε να περιλαμβάνει τη συναλλαγματική ισοτιμία με την οποία το ευρώ αντικατέστησε τη δραχμή.
Γ. Εθνική Νομοθεσία
(α) Τροποποίηση νομοθετικών διατάξεων μη συμβατών με την κοινοτική νομοθεσία για τη ζώνη του ευρώ
Για την επίτευξη νομικής σύγκλισης, που αποτελεί προϋπόθεση για την υιοθέτηση του ευρώ, η Κεντρική Τράπεζα ετοίμασε νομοσχέδιο για τροποποίηση των περί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Νόμων του 2002 και 2003. Το νομοσχέδιο αποσκοπεί ουσιαστικά στην επίτευξη συμβατότητας της εθνικής νομοθεσίας με τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας («η Συνθήκη») και το Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και, συνεπώς, διορθώνει ή αφαιρεί τις ασυμβατότητες τις οποίες επεσήμαναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ») στις εκθέσεις για τη σύγκλιση του 2004. Πιο συγκεκριμένα, με το νομοσχέδιο διαγράφονται ή τροποποιούνται πρόνοιες που αφορούν τομείς οι οποίοι εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της ΕΚΤ:
- νομισματική πολιτική: σύμφωνα με τη Συνθήκη, η νομισματική πολιτική της Κοινότητας καθορίζεται και ασκείται από το ευρωσύστημα. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου θα συμμετέχει στη διαμόρφωση και θα εφαρμόζει στη Δημοκρατία τη χαρασσόμενη από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών ενιαία νομισματική πολιτική.
- συναλλαγματική πολιτική: εκχωρείται στην Κοινότητα σύμφωνα με το άρθρο 111 της Συνθήκης
- έκδοση τραπεζογραμματίων και κερμάτων: σύμφωνα με τη Συνθήκη, η ΕΚΤ έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπει την έκδοση τραπεζογραμματίων στην Κοινότητα (άρθρο 106(1) της Συνθήκης). Όσον αφορά τα κέρματα, τα κράτη μέλη μπορούν να εκδίδουν κέρματα σε ευρώ, η ποσότητα των οποίων τελεί υπό την έγκριση της ΕΚΤ (άρθρο 106(2) της Συνθήκης).
Το νομοσχέδιο υποβλήθηκε στην ΕΚΤ για διαβούλευση το Νοέμβριο του 2005 και αφού διαμορφώθηκε υπό το φως της γνώμης της τελευταίας, προωθείται από το Υπουργείο Οικονομικών στο Υπουργικό Συμβούλιο και αναμένεται σύντομα να κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Στόχος είναι η ψήφιση του νομοσχεδίου πριν τις Εκθέσεις Σύγκλισης του 2006 (αν και οι πλείστες πρόνοιές του θα τεθούν σε ισχύ την ημερομηνία υιοθέτησης του ευρώ) έτσι ώστε να επιτευχθεί και επιβεβαιωθεί η νομική σύγκλιση της Κύπρου.
(β) Νέα νομοθεσία για τη μετάβαση στο ευρώ
Έχει συσταθεί από το Υπουργείο Οικονομικών Τεχνική Επιτροπή για τις νομικές πτυχές της υιοθέτησης του ευρώ, στην οποία συμμετέχουν λειτουργοί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας.
Οι όροι εντολής της Τεχνικής Επιτροπής είναι η δημιουργία Νομοσχεδίου, σκοπός του οποίου είναι η εισαγωγή νομοθετικών διατάξεων για τη ρύθμιση θεμάτων συναφών με την υιοθέτηση του ευρώ, για τη διευκόλυνση της ομαλής μετάβασης από τη λίρα στο ευρώ.
Η σύνταξη του Νομοσχεδίου έχει γίνει από τη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή που συστάθηκε για το σκοπό αυτό, της οποία προεδρεύει η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας και στην οποία συμμετέχουν λειτουργοί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και του Υπουργείου Οικονομικών.
Επειδή οι προαναφερθέντες Κοινοτικοί Κανονισμοί ισχύουν αυτόματα σε κάθε συμμετέχον στη ζώνη του ευρώ κράτος μέλος, οι πρόνοιές τους δεν δύναται να επαναληφθούν στο Νομοσχέδιο και, ως εκ τούτου, το Νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει συμπληρωματικές προς τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς διατάξεις έτσι ώστε να διευκολύνει την αλλαγή νομίσματος.
Το πρώτο προσχέδιο του Νομοσχεδίου κυκλοφόρησε στη Δημόσια Υπηρεσία και σε Οργανωμένους Ιδιωτικούς Φορείς και λήφθηκαν σχόλια για την περαιτέρω εξέλιξή του. Ως αποτέλεσμα ετοιμάστηκε και διαβιβάστηκε το δεύτερο προσχέδιο νομοσχεδίου για τις τελικές απόψεις των ενδιαφερομένων.
|